Katılım Endeksleri

Payları Borsa İstanbul’da işlem gören şirketleri katılım esaslarına göre değerlendirerek, katılım esaslarına göre yatırım kararlarını veren bireysel yatırımcıların katılım esaslarına uygun faaliyet gösteren şirketler arasından seçim yapabilmesi, şirketlerin katılım esaslarına yönelik farkındalıklarının artması ve katılım finans sektöründeki fonlama imkanlarından daha fazla yararlanabilmeleri amacıyla Borsa İstanbul tarafından katılım endeksleri oluşturulmuştur.

Danışma Kurulu

Endekslerde yer alacak şirketleri belirleme çalışmalarında, Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) bünyesinde yer alan Danışma Kurulu ile işbirliği yapılmakta ve Danışma Kurulu tarafından oluşturulan “Pay Senedi İhracı ve Alım-Satımı Standardı” (Standart) esas alınmaktadır. Şirketlerin Standart’a uygunluğu değerlendirilirken ihtiyaç duyulan verilerin bir kısmına halka açık kaynaklardan erişilemediğinden, söz konusu veriler, Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) sistemi üzerinde oluşturulan soru formları (İmtiyazlı Paylara İlişkin Soru Formu , Katılım Prensipleri Soru Formu) aracılığıyla şirketlerden talep edilmektedir. Şirketlerin Soru Formlarında verdikleri yanıtlar KAP’ta yayınlanmadan doğrudan veri tabanına aktarılmakta ve sadece endekslerin dönemsel değerlemelerinde kullanılmak üzere Borsa İstanbul tarafından raporlanabilmektedir.

Standart’ta açıkça yer almayan hususlarda, şirketlerin, yatırımcıların veya diğer ilgili tarafların soruları Danışma Kurulu’na iletilmekte ve gelen cevaplara göre değerlendirme yapılmaktadır. Danışma Kurulu’nun görüşleri doğrultusunda, şirketlere rehber olması amacıyla ”BIST Katılım Endeksleri Soru Formları Kılavuzu” (Kılavuz) hazırlanmış olup söz konusu doküman ihtiyaç oldukça güncellenmektedir. Kılavuz Danışma Kurulu’nun genel kural şeklinde ifade edilebilen görüşleri çerçevesinde ve detaylandırılması gereken sınırlı sayıda şirketin faaliyetlerine ilişkin görüşlerini de içerecek şekilde hazırlanmıştır.

Endekslerin Kapsamının Belirlenmesi

Dönemsel endeks değerlemelerinde, endekslerin kapsamı belirlenirken şirketlerin Soru Formlarında ilgili mali tablo dönemine göre verdikleri yanıtlar göz önüne alınarak sırasıyla aşağıdaki aşamalar izlenmektedir:

       1)      İlk aşamada, Endeks Dönemi başlangıcı itibarıyla Yıldız Pazar, Ana Pazar veya Alt Pazar’da yer almayan şirket payları kapsam dışı bırakılır.

      2)      İkinci aşamada, şirket paylarında veya intifa senetlerinde kar veya tasfiye payı imtiyazı olarak maddi açıdan ve doğrudan diğer pay sahipleri aleyhine olan imtiyazları bulunan şirket payları kapsam dışı bırakılır.

      3)      Üçüncü aşamada, şirket esas sözleşmesinde Standart madde 1.1’de sayılan faaliyetlerin yazılı olduğu şirket payları kapsam dışı bırakılır. Standart madde 1.1’de sayılan faaliyetler şunlardır:

            a)      Alkollü içki üretim ve ticareti,

           b)      Tıbbi gayeler dışında uyuşturucu maddelerin üretim ve ticareti,

           c)      Kumar ve kumar hükmündeki faaliyetler,

           d)     Domuz ve mamullerinin üretim ve ticareti,

           e)      Faizli finans işlemleri,

           f)       Para ve/veya para hükmündeki varlıklar arasında yapılan vadeli işlemler,

           g)      Ahlaka ve İslami değerlere aykırı yayıncılık,

           h)      İslami değerlerle bağdaşmayan eğlence, otelcilik vb. faaliyetler,

           i)        Çevreye ve canlılara büyük zararı olan faaliyetler,

           j)        İnsan fıtratını değiştirmeye yönelik biyolojik/genetik faaliyetler,

           k)      Sağlığa zararlı tütün ürünleri üretim ve ticareti.

      4)      Dördüncü aşamada ise, şirketlerin;

           a)      Standart madde 1.1’de belirtilen faaliyetlerden elde edilen gelirlerin toplam gelirler içindeki payının %5’i,

           b)      Mali tablosunda yer alan faizli varlıkların, ortalama piyasa değeri veya toplam varlıklardan büyük olana oranının %33’ü,

           c)      Mali tablosunda yer alan faizli borçların ortalama piyasa değeri veya toplam varlıklardan büyük olana oranının %33’ü,

           aşıp aşmadığına bakılır. Belirtilen oranları aşan şirket payları kapsam dışı bırakılır.

Şirketlerin, Soru Formlarında yer alan mali döneme ilişkin sorulara sınırlı dahi olsa bağımsız denetimden geçmiş en son yıllık veya 6 aylık mali tablolarını esas alarak cevap vermeleri gerekmektedir. Soru Formlarına giriş yapmayan veya eksik giriş yapmış şirketler ihtiyatlı yaklaşımla söz konusu kriterleri sağlamadığı varsayılarak kapsam dışı bırakılır. Esas sözleşmesinde Standart’a uygun faaliyet göstereceğini açıkça beyan eden şirketler ise endeks kapsamına uygun bir pazarda işlem görmeleri halinde ilave bir kritere bakılmadan endeks kapsamına dahil edilir. Şirketlerin dönemsel değerlemelere dahil edilmesi için Değerleme Dönemi sonu itibarıyla en az 20 işlem günü işlem görmesi gerekmektedir.

Hesaplanan Katılım Endeksleri

Yukarıda sayılan aşamalar sonucu belirlenen şirketlerin payları BIST Katılım Tüm Endeksi kapsamını oluşturur. BIST Katılım 30, BIST Katılım 50 ve BIST Katılım 100 Endeksleri ise BIST Katılım Tüm Endeksi kapsamındaki şirketler arasından, işlem hacmi ve fiili dolaşımdaki paylarının piyasa değeri en yüksek şirketler seçilerek oluşturulur. BIST Katılım 30, BIST Katılım 50, BIST Katılım 100 ve BIST Katılım Tüm endeksleri için Mayıs-Eylül ve Ekim-Nisan olmak üzere 2 endeks dönemi vardır.

Katılım ve sürdürülebilirlik temalarına birlikte yatırım yapmak isteyen yatırımcılara yönelik olarak ise BIST Sürdürülebilirlik Katılım Endeksi oluşturulmuştur. Endeksin kapsamı, BIST Katılım Tüm ve BIST Sürdürülebilirlik Endekslerinin seçim kriterlerini birlikte sağlayan şirketlerin paylarından oluşmaktadır.

Endekslere ilişkin diğer detaylara BIST Piyasa Değeri Ağırlıklı Pay Endeksleri Temel Kurallarından erişilebilmektedir.

Endekslerde Ağırlık Sınırlaması

BIST Katılım 30, BIST Katılım 50, BIST Katılım 100 ve BIST Sürdürülebilirlik Katılım endekslerinde yer alan payların endeks dönemi başındaki ağırlıkları %10 ile sınırlandırılmaktadır. Endeks dönemi içinde ise ağırlığı %15’i aşan pay olursa, %15’i aşan payların ağırlıkları %10’a çekilmektedir.

Hesaplamaya Başlama Tarihleri

Endeksler 01.10.2021 tarihinden itibaren kapanış fiyatlarından, 12.11.2021 tarihinden itibaren ise eş anlı fiyatlardan hesaplanmaya başlamıştır.

İlgili Linkler

BIST Piyasa Değeri Ağırlıklı Pay Endeksleri Temel Kuralları için tıklayınız.

Pay Senedi İhracı ve Alım-Satımı Standardı için tıklayınız.

İmtiyazlı Paylara İlişkin Soru Formu için tıklayınız.

Katılım Prensipleri Soru Formu için tıklayınız.

BIST Katılım Endeksleri Soru Formları Kılavuzu için tıklayınız.

BIST Katılım Tüm Endeksi (XKTUM), BIST Katılım 100 Endeksi (XK100), BIST Katılım 50 (XK050), BIST Katılım 30 Endeksi (XK030) ve BIST Sürdürülebilirlik Katılım Endeksi (XSRDK) kapsamında yer alan paylar için tıklayınız.

İlgili Duyurular

BIST Katılım 30 Eşit Ağırlıklı Getiri Endeksinin Hesaplanmaya Başlaması Kapsamında BIST Piyasa Değeri Ağırlıklı Olmayan Pay Endeksleri Temel Kurallarında Yapılan Değişiklikler hk. Duyuru için tıklayınız.

2021/76 sayılı, BIST Katılım Endekslerinin Hesaplanmaya Başlaması hk. Duyuru için tıklayınız.

2021/60 sayılı, Katılım Prensipleri Soru Formu Duyurusu için tıklayınız.

2021/48 sayılı, İmtiyazlara İlişkin Soru Formu Duyurusu için tıklayınız.